6 Tips voor valpreventie in huis

vallen is gevaarlijk voor senioren

Naarmate we ouder worden, nemen onze kansen om te vallen toe. Het merendeel van de valpartijen gebeurt thuis. Een op de drie thuiswonende ouderen en de helft van de rusthuisbewoners valt minstens een keer per jaar

Deze blog gaat in op valpreventie, risicofactoren van een val, manieren waarop ze kunnen voorkomen dat ze vallen, en wat te doen als een val toch plaatsvindt. Deze tips kan ouderen helpen om veilig thuis te blijven.

Wat is een val?

Volgens de definitie van Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV)*  is een val “een onverwachte gebeurtenis waarbij de oudere op de grond, vloer of een lager gelegen niveau terechtkomt.”

In principe wordt alles wat ertoe leidt dat iemand zonder betekenis op de grond ligt, gecategoriseerd als een val. Veel ouderen zullen soms ontkennen dat ze gevallen zijn, omdat ze zichzelf niet gekwetst hebben. 

Wat veroorzaakt een val?

Vallen kan om verschillende redenen gebeuren. Er is niet één factor waardoor iemand valt.

Wat we wel weten is dat ongeveer één op de drie 65-plussers minstens één keer per jaar valt, dit stijgt tot de helft van alle senioren van 85 jaar en ouder.

Wanneer een oudere persoon valt, is er 50% kans dat het de mobiliteit ernstig zal beïnvloeden en een kans van 1 op 10 om binnen het jaar te overlijden.

Als we naar die statistieken kijken, is het logisch om onze (groot)ouders thuis veilig te willen laten wonen – vooral als we hen op dit moment niet fysiek kunnen helpen.

Identificeren van valrisico’s

We raken zo gewend aan ons huis dat we niet altijd de valrisico’s zien. Hieronder hebben we de gevaren opgesomd die gemakkelijk kunnen verwijderd of vermeden worden. We geven ook enkele suggesties hoe ze overwonnen kunnen worden.

Het kan een idee zijn om samen met de risicopersoon een rondleiding door hun huis te geven, zodat jullie eventuele valgevaren kunnen bespreken. Door proactief te zijn en deze risicofactoren nu al te verwijderen, kunnen valrisico’s verminderd worden.

Dit helpt valangst te voorkomen, bevordert het zelfstandig wonen en maakt het leven gemakkelijker, en geeft u ook gemoedsrust.

Veiligheidschecklist

Struikelen over een los stuk vloerbedekking.

Vloerbekledingen vormen een struikelgevaar

Als een vloerkleed of tapijt niet aan de vloer is bevestigd, bestaat er gevaar voor uitglijden en struikelen. Dit als de hoek omhoogkomt, of als het beweegt als ze erop stappen. De beste oplossing zou zijn om het tapijt weg te nemen, maar als het een belangrijke decoratieve functie heeft en het moet worden behouden, zorg dan dat het veilig is. Gebruik een vloermat met grip. Deze zijn verkrijgbaar in verschillende vormen en maten.

Ruim rommel op de trap op

Beperk rommel in het hele huis tot een minimum (vooral op vloerniveau). Dit is vooral belangrijk op de trap. Verwijder alles wat gevaar voor vallen op de trap kan opleveren. Of het nu gaat om wasmanden, boeken of mobiliteitshulpmiddelen. Als je deze zaken opruimt, neemt dit groot struikelgevaar weg.

Draag geen slechte pantoffels

Pantoffels kunnen thuis comfort bieden, maar pantoffels zonder steun en antislip hebben een impact op balans en maken ons vatbaarder voor vallen. Ga op zoek naar een beter model of alternatief indien er hier enige twijfels over bestaan.

Hou doorgangen vrij

Het is begrijpelijk dat sommige plaatsen rommelig worden en sommige mensen niet in staat zijn om dit allemaal in hun eentje op te ruimen. Help hen inzien dat rommel tot vallen kan leiden en bedenk samen een oplossing om dit veilig op te ruimen.

Bovenstaande zijn eenvoudige oplossingen die je ouders zelf zouden kunnen implementeren.

Focussen op kracht en evenwicht

Kracht en evenwicht zijn enorm belangrijk als het gaat om valpreventie. Waarom? Als we ouder worden, verliezen we spiermassa, wat betekent dat we minder lichaamskracht hebben en dus meer kans hebben om te vallen.

We beginnen spiermassa te verliezen vanaf onze dertigste jaren. Dat betekent dat iemand die ouder is dan 70 (en thuis wil blijven wonen), misschien bijna de helft van zijn spierkracht is kwijtgeraakt.

Spierkracht kan echter op elke leeftijd weer worden opgebouwd. Onderzoek toont aan dat het nooit te laat is. Er zijn eenvoudige oefeningen en bewegingen die gedaan kunnen worden om spieren, botten en gewrichten sterk te houden, het evenwicht te bevorderen en het sedentair gedrag te minimaliseren.

Strekoefeningen oud echtpaar.

Door minstens twee keer per week kracht- en evenwichtsoefeningen te doen, blijven senioren mobiel en onafhankelijk en lopen ze minder risico om te vallen.

Opstaan uit een val

Hier zijn de stappen die u moet volgen om op te staan van een val:

Als u valt, raak dan niet in paniek. Controleer eventuele verwondingen, bel voor hulp of gebruik uw alarm als u er een heeft. Als u niet in staat bent om op te staan, probeer het u dan comfortabel te maken op de vloer, kijk of er bijvoorbeeld een kussen of deken binnen handbereik is. Als u wel kunt opstaan, doe het dan langzaam en stapsgewijs.

Rol op handen en voeten. Kruip naar een stabiele stoel en gebruik deze als ondersteuning bij het optrekken. Om dit te doen, breng één van uw benen (idealiter het sterkste been) naar een hoek van 90 graden. Duw met uw been en volg met uw armen tot u rechtop staat en in staat bent om te draaien om op de stoel te zitten.

Conclusie

Valpartijen zijn geen onvermijdelijk onderdeel van het ouder worden, maar er zijn verbeteringen die we kunnen doen om ze te voorkomen. Terwijl senioren zich in een isolement bevinden, kunnen ze zich richten op kracht- en balansoefeningen, goed eten en het opruimen van valgevaar. 

Veel succes.

*(https://www.valpreventie.be)